Αστρονόμοι καταγράφουν την «εξαφάνιση» ενός αστέρα από την παραμόρφωση του χώρου

Επιστήμονες από το Ολλανδικό Ινστιτούτο Ραδιοαστρονομίας παρακολούθησαν για μια πενταετία τη σταδιακή «εξαφάνιση» ενός αστέρα νετρονίων, μετρώντας έτσι με ακρίβεια τόσο τη μάζα όσο την αιτία της «εξαφάνισής» του – τη στρέβλωση του χώρου, λόγω του ισχυρού βαρυτικού πεδίου που αργά αλλά σταθερά μετέβαλλε την περιστροφή του.

Advertisements

Όσο περνάνε τα χρόνια τόσο λιγότερα γνωρίζουμε για το σύμπαν

Το σύμπαν είναι ένα θαυμάσια σύνθετο μέρος, γεμάτο από γαλαξίες και μεγαλύτερης κλίμακας δομές που έχουν αναπτυχθεί εδώ και 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια. Αυτές όλες οι δομές ξεκίνησαν ως μικρές διαταραχές της ύλης που μεγάλωσαν με την πάροδο του χρόνου, σαν τους κυματισμούς μέσα σε μια λίμνη, καθώς το σύμπαν επεκτείνεται. Με την παρατήρηση των μεγάλων κοσμικών ρυτίδων τώρα, μπορούμε να μάθουμε για τις αρχικές συνθήκες του σύμπαντος. Αλλά τώρα είναι πραγματικά η καλύτερη στιγμή για να τις δούμε, ή θα έχουμε καλύτερη πληροφόρηση δισεκατομμύρια χρόνια στο μέλλον – ή στο παρελθόν;

Η ακτινοβολία συγχρότρου

Η ακτινοβολία συγχρότρου είναι το όνομα που δόθηκε στην ακτινοβολία που συμβαίνει όταν φορτισμένα σωματίδια επιταχύνονται σε μια καμπύλη τροχιά. Στην κλασική φυσική κάθε φορτισμένο σωματίδιο που είτε κινείται σε μια καμπύλη διαδρομή είτε επιταχύνεται σε μια ευθεία πορεία θα εκπέμψει ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Σε αυτή την ακτινοβολία έχουν δοθεί διάφορες ονομασίες σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Για παράδειγμα, όταν αυτή συμβαίνει κατά την πτώση ηλεκτρονίων πάνω σε ένα στερεό μέταλλο-στόχο – μέσα σε μια λυχνία ακτίνων Χ – ονομάζεται «ακτινοβολία πέδης”.

Ανακαλύφθηκε μυστηριώδες πάλσαρ που εκπέμπει μια άγνωστη έως τώρα κυματομορφή

Το Large Area Telescope (LAT), που χτίστηκε για το διαστημικό τηλεσκόπιο Fermi των ακτίνων-Χ, συλλέγει πληροφορίες για υψηλής ενέργειας ακτίνες γάμμα από πολλές πηγές στον ουρανό. Μεταξύ αυτών είναι τα μικρά, φευγαλέα αντικείμενα που ονομάζονται πάλσαρ, και που περιστρέφονται έως και εκατοντάδες φορές ανά δευτερόλεπτο. Το όνομά τους προέρχεται από τις ακτίνες που παράγουν τα μαγνητικά τους πεδία, ως αποτέλεσμα αυτής της περιστροφής τους, και οι οποίες μοιάζουν με την παλλόμενη ακτίνα ενός φάρου, όταν, κατά τύχη, τυχαίνει να σαρώνουν προς το οπτικό μας πεδίο.

Το τηλεσκόπιο Fermi εντόπισε παλιούς πίδακες πανίσχυρων ακτίνων γάμμα από το κέντρο του Γαλαξία

Με το τηλεσκόπιο Fermi της NASA, οι αστρονόμοι ανακάλυψαν δύο πίδακες –φαντάσματα – ακτίνων γάμμα, που πιστεύουν ότι είναι ένα σημάδι της προηγούμενης δραστηριότητας των πιδάκων από την κεντρική μαύρη τρύπα του Γαλαξία μας. Ενώ τώρα η τερατώδης μαύρη τρύπα που κρύβεται στην καρδιά του Γαλαξία μας, είναι σήμερα ασυνήθιστα ήσυχη, κάποτε πρέπει να ήταν πολύ δραστήρια.

Απεφεύχθη η κρίση: Η σκοτεινή ύλη υπάρχει στην γειτονιά μας

Οι φαν της σκοτεινής ύλης μπορούν να είναι ήσυχοι. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα έκανε να ανασηκωθεί το φρύδι όλων με τον υπαινιγμό ότι η κοσμική γειτονιά μας είναι κενή από σκοτεινή ύλη, την επιπλέον μάζα που απαιτείται για να συγκρατήσει τον γαλαξία για να μην διαλυθεί. Αλλά μια νέα ανάλυση δείχνει ότι η σκοτεινή ύλη είναι εδώ.

Το Kepler μελέτησε τις υπερ-εκλάμψεις των άστρων και βρήκε ότι είναι καταστροφικές για τους γύρω πλανήτες

Μία νέα πιθανή μελλοντική απειλή για τη Γη αποτελεί η διαπίστωση από τους επιστήμονες ότι άστρα σαν τον Ήλιο μας είναι δυνατό να γεννήσουν κολοσσιαίες σούπερ-εκλάμψεις, οι οποίες θα μπορούσαν να καταστρέψουν την προστατευτική ατμόσφαιρα των πλανητών τους και να θέσουν σε κίνδυνο κάθε μορφή ζωής πάνω στην επιφάνειά τους.

Οι μαύρες τρύπες αναπτύσσουν τη θερμότητα στο σύμπαν

Τίποτα δεν μπορεί να δραπετεύσει από τη μοιραία έλξη των μελανών οπών, ούτε καν η ακτινοβολία, περιέργως όμως αυτά τα κοσμικά τέρατα φαίνεται ότι λειτούργησαν σαν θερμάστρες, οι οποίες θέρμαναν το διαστρικό αέριο σε ολόκληρο το Σύμπαν, δείχνουν οι τελευταίες προσομοιώσεις.

Ανακαλύφθηκε μια τεράστια δομή από δορυφόρους γαλαξίες: Μήπως οι συνοδοί του Γαλαξία μας θέτουν πρόβλημα για την σκοτεινή ύλη;

Αστρονόμοι από το Πανεπιστήμιο της Βόννης έχουν ανακαλύψει μια τεράστια δομή από δορυφόρους γαλαξίες και αστρικά σμήνη να περιβάλλουν τον Γαλαξία μας, απλωμένα σε μια έκταση ενός εκατομμυρίου έτη φωτός. Η μελέτη αμφισβητεί την ύπαρξη της σκοτεινής ύλης, που είναι ένα σημαντικό τμήμα του καθιερωμένου μοντέλου για την εξέλιξη του σύμπαντος.

Το παρατηρητήριο Fermi των ακτίνων γάμμα καταγράφει τις πηγές τους στο Γαλαξία μας

Το LAT, το κύριο όργανο του Διαστημικού Τηλεσκόπιου ακτίνων-γ Fermi, έχει μελετήσει στο φάσμα των ακτίνων γάμμα τον ουρανό για περίπου τέσσερα χρόνια. Κατά την περίοδο αυτή, το LAT έχει εντοπίσει εκατοντάδες πηγές ακτίνων γάμμα, συμπεριλαμβανομένων των πάλσαρ και των ενεργών γαλαξιακών πυρήνων. Έχει δε δείξει ότι το Νεφέλωμα του Καρκίνου, δεν είναι μια σταθερή πηγή εκπομπής ακτίνων γάμμα, που νομίζαμε εδώ και πολύ καιρό ότι είναι. Το LAT έχει επίσης καταγράψει τις αστραπές στην ατμόσφαιρα της Γης και τις εκλάμψεις στον ήλιο.

Πέντε παράδοξα στο Γαλαξία μας

Τον Φεβρουάριο του 2002, ένα άστρο που μέχρι τότε ήταν αδιευκρίνιστο περίπου 20.000 έτη φωτός μακριά μας, ξαφνικά έλαμψε τόσο πολύ, όσο ένα εκατομμύριο φορές τη λάμψη του ήλιου μας. Τον επόμενο μήνα αυτό συνέβη ξανά. Και τον Απρίλιο. Πιστεύεται ότι ήταν ένα νόβα (nova) – ένας λευκός νάνος που έλκει αέριο από ένα συνοδό του, έως ότου πυροδοτηθεί μια θερμοπυρηνική έκρηξη στην επιφάνειά του. Αλλά το νόβα δεν μπορεί να συμβεί τρεις φορές σε ένα σύντομο διάστημα και στη συνέχεια να ηρεμήσει.

Κατέγραψαν για πρώτη φορά γιγαντιαίο ηλιακό ανεμοστρόβιλο

Εικόνες και βίντεο ενός ασύλληπτα μεγάλου ηλιακού ανεμοστρόβιλου – τις πρώτες που έχουν καταγραφεί ποτέ- έδωσαν στη δημοσιότητα επιστήμονες. Ο ανεμοστρόβιλος είναι μάλιστα τόσο μεγάλος που θα μπορούσε να «καταπιεί» πέντε πλανήτες στο μέγεθος της Γης.

Μυστηριώδη αντικείμενα στην άκρη του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος

Το ανθρώπινο μάτι είναι ζωτικής σημασίας για την αστρονομία. Χωρίς να μπορούμε να δούμε, το φωτεινό σύμπαν των πλανητών, των άστρων, των γαλαξιών κλπ θα ήταν κλειστό για μας, άγνωστο για πάντα. Παρ’ όλα αυτά, οι αστρονόμοι δεν μπορούν να μην γοητεύονται με το αόρατο.

Ο πάγος δεν συμπιέζεται τόσο πολύ στους γιγάντιους πλανήτες

Η μοντελοποίηση της εξέλιξης του Σύμπαντος κατά καιρούς εξαρτάται από μερικά από τα πιο απίστευτα πράγματα, όπως για παράδειγμα από το να βρούμε πόση συρρίκνωση υφίσταται το νερό μέσα στους γιγάντιους πλανήτες από πάγο (σαν τον Ποσειδώνα και Ουρανό), κάτω από την τεράστια βαρυτική έλξη των πλανητών αυτών. Μια νέα λοιπόν μελέτη δείχνει ότι οι τρέχουσες εκτιμήσεις της διαδικασίας αυτής είναι λανθασμένες.

Η προέλευση του τόρου στον γαλαξιακό πυρήνα ενός κβάζαρ

Τα κβάζαρ είναι ένα από τα πιο ενεργητικά αντικείμενα του σύμπαντος, με μερικά από αυτά να είναι τόσο φωτεινά σαν δέκα χιλιάδες γαλαξίες μαζί. Τα κβάζαρ έχουν τεράστιες μαύρες τρύπες στους πυρήνες τους, και οι αστρονόμοι πιστεύουν επίσης ότι οι περιοχές γύρω από αυτές συσσωρεύουν δραστήρια την ύλη, μια διαδικασία που απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες ενέργειας και συχνά εκτοξεύει μια ισχυρή και στενή δέσμη του υλικού. Επειδή είναι πολύ φωτεινά τα κβάζαρ μπορεί να τα δει κανείς ακόμη και όταν είναι πολύ μακριά, και τούτος ο συνδυασμός να είναι πάρα πολύ ενεργητικά, ενώ βρίσκονται σε τεράστιες κοσμολογικές αποστάσεις, τα κάνουν ελκυστικά για τη μελέτη τους από τους αστρονόμους.

Nέα μεγάλη ηλιακή έκρηξη

Μεγάλης ισχύος έκρηξη στον Ήλιο παρατηρήθηκε την Δευτέρα από επιστήμονες του διαστημικού κέντρου Goddard της NASA και ήδη στέλνει κύμα ακτινοβολίας προς τον πλανήτη μας. H νέα ηλιακή έκρηξη σημειώθηκε σε μια τεράστια περιοχή του ήλιου, η οποία είναι τέσσερις έως πέντε φορές μεγαλύτερη από τη Γη. Ενεργοποιήθηκε στις 2 Μαρτίου και αναμένεται να εμφανίσει συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τις επόμενες μέρες.

Η σκοτεινή ύλη αψηφά τις υπάρχουσες θεωρίες

Αστρονόμοι χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble έχουν παρατηρήσει μια μεγάλη συγκέντρωση σκοτεινής ύλης να μένει πίσω μετά από μια σύγκρουση μεταξύ δύο γαλαξιών. Το αποτέλεσμα αυτό θα μπορούσε να αμφισβητήσει τις τρέχουσες θεωρίες για τη σκοτεινή ύλη, που προβλέπουν ότι οι γαλαξίες πρέπει να είναι ‘αγκυροβολημένες’ μέσα στην αόρατη ουσία, ακόμη και κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Το διαστημικό τηλεσκόπιο Spitzer ανακάλυψε buckyballs στο διάστημα σε στερεή μορφή

Για πρώτη φορά αστρονόμοι έχουν ανακαλύψει buckyballs, μικρές σφαίρες από άνθρακα, σε στερεά μορφή στο διάστημα πέραν του Γαλαξία μας, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Monthly Notices της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας. Τα buckyballs λέγονται και buckminsterfullerines και ονομάστηκαν έτσι προς τιμήν του Αμερικανού αρχιτέκτονα Richard Buckminster Fuller.

Αστρική μαύρη τρύπα με τον ταχύτερο άνεμο που έχει ποτέ καταγραφεί

Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Michigan έχουν ανακαλύψει κάτι εκπληκτικό στο διάστημα. Μετά την ανάλυση δορυφορικών εικόνων ανακάλυψαν μια αστρική μαύρη τρύπα με τον ταχύτερο άνεμο που έχει μετρηθεί ποτέ από μια παρόμοια μαύρη τρύπα.

Πάλσαρ: Το δώρο του σύμπαντος στη φυσική

Τα πάλσαρ, πυκνά άστρα νετρονίων, είναι ίσως τα πλέον εκπληκτικά εργαστήρια φυσικής στο Σύμπαν. Η έρευνα σε αυτά τα ακραία και εξωτικά αντικείμενα έχει ήδη αποφέρει δύο βραβεία Νόμπελ. Οι ερευνητές των πάλσαρ τώρα είναι έτοιμοι να μάθουν από αυτά τα αντικείμενα τέτοιες λεπτομέρειες της πυρηνικής φυσικής, που δεν είναι διαθέσιμες αλλιώς, με σκοπό να ελέγξουν τη Γενική Σχετικότητα σε συνθήκες ακραίας βαρύτητας, αλλά και την ανίχνευση των βαρυτικών κυμάτων άμεσα με ένα «τηλεσκόπιο» σχεδόν όσο το μέγεθος του Γαλαξία μας.