Ένα από τα πιο παλιά άστρα του Γαλαξία είναι κατασκευασμένο σχεδόν εξ ολοκλήρου από υλικά που προέρχονται από το Big Bang

Οι αστρονόμοι έχουν βρει ένα ασυνήθιστο άστρο που γεννήθηκε πριν περίπου 13,5 δισεκατομμύρια έτη. Που θα μπορούσε να είναι ένα από τα παλαιότερα αστέρια του σύμπαντος, ένα αντικείμενο σχεδόν εξ ολοκλήρου από υλικά που γεννήθηκαν στο Big Bang. Η ανακάλυψη αυτού του μικρού άστρου με πολύ χαμηλή μάζα και πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε μέταλλα, είναι πιθανό εκεί έξω – ίσως ακόμη ένα από τα πρώτα αστέρια του σύμπαντος.

Η δημιουργία των πρώτων άστρων στον Κόσμο

Το καθιερωμένο μοντέλο του Big Bang προϋποθέτει ότι ο Κόσμος ήταν σχεδόν ομοιογενής και η θερμοκρασία της ύλης και της ακτινοβολίας μειώθηκε καθώς ο Κόσμος διαστελλόταν. Η εξέλιξη της δομής οδήγησε τα νέφη του υδρογόνου, που ήταν το μοναδικό σχεδόν στοιχείο ολόκληρου του πρώιμου σύμπαντος, σε μια βαρυτική κατάρρευση. Έτσι, άρχισαν να σχηματίζονται τα πρώτα άστρα αποκλειστικά από υδρογόνο και λίγο ήλιο. Τα πρώτα άστρα γεννήθηκαν σε κάποια πρώιμη φάση στην ιστορία του σύμπαντος και εμπλούτισαν, μετά το τέλος της σύντομης ζωής τους, το διαστρικό μέσο με βαριά στοιχεία για να εμφανιστεί η επόμενη γενιά με πολλά βαριά στοιχεία.

Κοσμικά ζόμπι: Μαύρες τρύπες μπορούν να αναζωπυρώσουν τα νεκρά αστέρια

Οι στενές επαφές με μεσαίες μαύρες τρύπες μπορούν να αναζωπυρώσουν τα νεκρά αστέρια, αν και μόνο στιγμιαία. Αυτό έδειξε μια νέα μελέτη μιας ομάδας αστρονόμων που πραγματοποίησε προσομοιώσεις για να καθορίσει τι συμβαίνει όταν ένα πυρωμένο αστρικό πτώμα, γνωστό ως λευκός νάνος, περνάει κοντά σε μία μαύρη τρύπα ενδιάμεσης μάζας – μεταξύ 1.000 και 10.000 φορές τη μάζα του ήλιου μας.

Σκόνη από νανοδιαμάντια που εκπέμπουν μικροκύματα περιβάλλει μακρινά νεαρά άστρα

Εδώ και δεκαετίες οι αστρονόμοι αναρωτιούνται ποια είναι η πηγή των μυστηριωδών μικροκυμάτων που φθάνουν στη Γη από μακρινά συστήματα άστρων στο γαλαξία μας. Τώρα πιστεύουν ότι έχουν την «πολύτιμη» απάντηση: προέρχονται από μικροσκοπικά διαμαντάκια, τα οποία περιβάλλουν ως νέφος διαμαντόσκονης ορισμένα άστρα.

Νέες ιδέες για το πως πεθαίνουν τα αστέρια λύνουν ένα παλιό μυστήριο

Οι φυσικοί έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο Ήλιος σε περίπου πέντε δισεκατομμύρια χρόνια θα έχει «ξοδέψει» όλα του τα καύσιμα. Η κρατούσα θεωρία αναφέρει ότι το μητρικό μας άστρο αρχικά θα διογκωθεί και θα μετατραπεί σε αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «ερυθρός γίγαντας» και στην συνέχεια θα συρρικνωθεί και θα γίνει ένας «λευκός νάνος» που είναι ο όρος για τα αστρικά πτώματα.

Άστρα που κινούνται πολύ γρήγορα ίσως προέρχονται από γειτονικό γαλαξία ή ξεφεύγουν από τον Γαλαξία μας

Οι αστρονόμοι έχουν ανακαλύψει δεκάδες αστέρια, μέσα στα δεδομένα της αποστολής Gaia, που κινούνται τόσο γρήγορα που δεν δεσμεύονται από τη βαρύτητα του Γαλαξία μας. Μερικά είναι πιθανό να έχουν έρθει και από άλλους γαλαξίες. Ένα τέτοιο άστρο, ένας λευκός νάνος, μπορεί να εντοπιστεί πίσω στον χρόνο σε μια έκρηξη σουπερνόβα.

Η εξέλιξη των άστρων και η μάζα τους

Φαίνεται ότι το πιο σημαντικό στοιχείο για τη ζωή και την εξέλιξη ενός άστρου είναι η ποσότητα των υλικών που περιλαμβάνει. Ακόμη και  η εμφάνιση των άστρων στον ουρανό εξαρτάται από την ποσότητα της ύλης που περιλαμβάνουν τη στιγμή που γεννιούνται. Μερικά άστρα γεννιούνται με λιγοστό υδρογόνο, λάμπουν αμυδρά μ’ ένα αδύνατο φως, έχουν μια…

Το Hubble είδε το πιο μακρινό άστρο που απέχει 9 δις έτη φωτός από τη Γη

Αστρονόμοι στις ΗΠΑ μπόρεσαν, με τη βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble, να φωτογραφήσουν το πιο μακρινό μεμονωμένο άστρο που έχει παρατηρηθεί μέχρι σήμερα, τον Icarus, σε απόσταση εννέα δισεκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη. Οι αστρονόμοι έχουν κατά καιρούς δει πολύ πιο μακρινούς γαλαξίες, εκρήξεις υπερκαινοφανών αστέρων) ή άλλα εκρηκτικά φαινόμενα, όπως εκλάμψεις ακτίνων γάμα, αλλά ούτε κατά διάνοια τόσο μακρινά μεμονωμένα κανονικά άστρα όπως ο ήλιος. Ο Ίκαρος, ένας μπλε υπεργίγαντας, είναι περίπου 100 φορές πιο μακριά σε σχέση με το δεύτερο μακρινότερο μεμονωμένο άστρο που είχε παρατηρηθεί έως τώρα.

Αστρονόμοι ανίχνευσαν την Κοσμική Αυγή, όταν ενεργοποιήθηκαν τα πρώτα άστρα του σύμπαντος

Μπορεί τα αστέρια να αποτελούν σήμερα «συνοδοιπόρο» των ανθρώπων στους βραδινούς του περιπάτους, αυτές οι φωτεινές κουκίδες, όμως, δεν υπήρχαν πάντα στον νυχτερινό ουρανό. Αστρονόμοι ανίχνευσαν για πρώτη φορά σήματα από τα πρώτα άστρα, καθώς αυτά εμφανίστηκαν και άρχισαν να φωτίζουν το Σύμπαν.

Πώς μπορούμε να ζυγίσουμε ένα άστρο;

Η ζωή ενός άστρου καθορίζεται από τη μάζα του. Τα μεγάλα αστέρια έχουν σύντομη ζωή καταλήγοντας σε εκρήξεις σουπερνόβα, ενώ τα μικρότερα αστέρια ζουν περισσότερο, ενώ τελειώνουν τη ζωή τους ως λευκοί νάνοι . Γνωρίζοντας λοιπόν τη μάζα ενός άστρου αυτό μας βοηθά να κατανοήσουμε όχι μόνο τη ζωή ενός άστρου, αλλά και την εξέλιξη των γαλαξιών. Όμως ο προσδιορισμός της μάζας ενός άστρου μπορεί να είναι μια δύσκολη υπόθεση.

Τα πιο βαριά άστρα του Ουρανού

Την εξέλιξη ενός άστρου το πιο σημαντικό στοιχείο είναι η μάζα που έχει. Ακόμη και η εμφάνιση των άστρων στον ουρανό εξαρτάται από την ποσότητα της ύλης που περιλαμβάνουν τη στιγμή που γεννιούνται. Κι αυτό γιατί η μάζα ενός άστρου δεν καθορίζει μόνο την εμφάνιση που έχει όταν γεννιέται. Καθορίζει επίσης και τι είδους άστρο θα γίνει, πόσα χρόνια θα ζήσει, πώς θα είναι στη γεροντική του ηλικία και, τέλος, πώς θα πεθάνει. Όλα εξαρτώνται από την ποσότητα της μάζας που έχει.

Το πιο μεγάλο και υπέρλαμπρο άστρο LBV 1806-20 είναι ένα αίνιγμα για τους αστρονόμους

Μια ομάδα ερευνητών βρήκε στα τέλη του 2003 το πιο λαμπρό γνωστό αστέρι στον κόσμο, το LBV 1806-20 (Φωτεινό Μπλε Μεταβλητό άστρο), Ένα αστέρι τόσο μεγάλο που δεν έπρεπε να έχει σχηματιστεί κανονικά, ενώ πιθανά είναι ένα δυαδικό αστέρι που βρίσκεται σχεδόν 40.000 έτη φωτός από τον Ήλιο, προς το κέντρο του Γαλαξία. Έχει υπολογιζόμενη μάζα περίπου 36 ηλιακών μαζών και υπολογιζόμενη μεταβλητή φωτεινότητα περίπου 2 εκατομμύρια φορές εκείνη του Ήλιου. Είναι εξαιρετικά φωτεινό αλλά αόρατο από το Ηλιακό Σύστημα σε οπτικά μήκη κύματος επειδή φθάνει σε μας λιγότερο από το ένα δισεκατομμυριοστό του ορατού φωτός που εκπέμπει.

Άστρο στο οποίο έχουν συμβεί τουλάχιστον δύο εκρήξεις σουπερνόβα φαίνεται ότι δεν καταστρέφεται

Χιλιάδες εκρήξεις υπερ-καινοφανών αστέρων (σούπερ-νόβα) έχουν παρατηρηθεί μέχρι σήμερα, καθώς τα συγκεκριμένα άστρα ολοκληρώνουν τη ζωή τους με βίαιο τρόπο. Όμως, για πρώτη φορά οι αστρονόμοι ανακάλυψαν μια αξιοσημείωτη εξαίρεση: ένα άστρο που αρνείται να πεθάνει, καθώς εξερράγη τουλάχιστον δύο φορές σε διάστημα μερικών δεκαετιών, κάτι που αποτελεί «παραφωνία» σε σχέση με τις έως τώρα θεωρίες για τις κοσμικές καταστροφές αυτού του είδους.

Κρόνος: Ένα άστρο σαν τον ήλιο μας που απορρόφησε τους βραχώδεις πλανήτες του

Ένα άστρο παρόμοιο με τον δικό μας Ήλιο – ο Kronos ή HD 24043 – και που απέχει περίπου 350 έτη φωτός από τη Γη, έχει μια ασυνήθιστη ιδιότητα. Έχει «καταπιεί» τους βραχώδεις πλανήτες που υπήρχαν γύρω του. Για τον λόγο αυτόν τον ονόμασαν Κρόνο εμπνεόμενοι από τον πατέρα των θεών που έτρωγε τα παιδιά του. Όπως μάλιστα εκτιμούν, το «γεύμα» του αστρικού Κρόνου είναι κατά πολύ πλουσιότερο από εκείνο του μυθικού: υπολογίζουν ότι έχει καταβροχθίσει πλανήτες με συνολική μάζα ισοδύναμη με 15 φορές τη μάζα της Γης.

Το 2022 ένα δυαδικό σύστημα άστρων θα συγκρουστεί και θα γίνει για λίγο ένα από τα λαμπρότερα σώματα

Δύο άστρα που περιδινούνται το ένα γύρω από το άλλο σε έναν χορό θανάτου θα συγκρουστούν σε περίπου πέντε χρόνια και θα γίνουν για λίγο ένα από τα λαμπρότερα σώματα του νυχτερινού ουρανού.

Καλλιόπη Δασύρα: η αστροφυσικός που εξετάζει τη γέννηση των άστρων και οι μαύρες τρύπες

Τα τελευταία λίγα χρόνια μια νέα ομάδα επιστημονικών ανακαλύψεων έρχεται να αλλάξει την καθιερωμένη εικόνα μας για τις υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες ως «πηγάδια» στη μέση των γαλαξιών. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μέσα στις μαύρες τρύπες πέφτει αέριο από τους γαλαξίες που τις φιλοξενούν, αλλά, την ίδια στιγμή, μέσα από αυτές, αναβλύζουν πίδακες και ακτινοβολία, που με τη σειρά τους δημιουργούν ανέμους που μπορούν να επηρεάσουν την ύλη του γαλαξία, αλλά και τη δημιουργία νέων αστεριών μέσα σε αυτόν.

Γιγάντια άστρα σε σχήμα κολοκύθας!

Όλα τα άστρα δεν είναι (σχεδόν) σφαιρικά σαν τον Ήλιο μας. Μερικά μοιάζουν με… κολοκύθες, όπως ανακοίνωσαν αστρονόμοι της NASA, που έκαναν την παρατήρηση 18 τέτοιων γιγάντιων άστρων με τη βοήθεια των διαστημικών τηλεσκοπίων Kepler και Swift.

Ετοιμοθάνατο άστρο συνελήφθη από το Hubble να εκτοξεύει πύρινες σφαίρες

Ένα τελείως ασυνήθιστο φαινόμενο είδε το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble: τεράστιες καυτές μπάλες αερίων να εκτοξεύονται από ένα άστρο που πεθαίνει. Κάθε σφαίρα πλάσματος είναι διπλάσια σε μέγεθος σε σχέση με τον πλανήτη Άρη και κινείται στο Διάστημα με ταχύτητα 800.000 χιλιομέτρων την ώρα.