Είναι επικίνδυνος ο φούρνος μικροκυμάτων;

Έχει διαπιστωθεί ότι ο φόβος του πληθυσμού για τις ραδιοσυχνότητες των κινητών τηλεφώνων και κεραιών έχει γενικευθεί και στραφεί κατά οποιασδήποτε συσκευής η οποία είναι πιθανόν να εκληφθεί ως “πηγή ακτινοβολίας”. Ο φόβος αυτός περιλαμβάνει και τους φούρνους μικροκυμάτων (ΦΜΚ). Ήδη εδώ και πολλά χρόνια, πολλοί άνθρωποι ταυτίζουν την ακτινοβολία διαρροής από τον ΦΜΚ με την ραδιενέργεια, την πρόκληση σοβαρών βλαβών στην υγεία ακόμη και τον καρκίνο. Πολλοί είναι επίσης εκείνοι οι οποίοι πιστεύουν ότι, είτε ο ΦΜΚ, είτε το τρόφιμο, είτε και τα δύο, μετατρέπονται σε ραδιενεργά ή έστω η ακτινοβολία παραμένει “ζωντανή” στο εσωτερικό του τροφίμου….

FMK

Ο φόβος αυτός επεκτείνεται πέραν των οικιακών καταναλωτών και στους επαγγελματίες μαζικής εστίασης, καθώς χρησιμοποιούν τους φούρνους μικροκυμάτων ΦΜΚ σε πολύωρη καθημερινή βάση. Οι τελευταίοι ήταν εκείνοι οι οποίοι έθεσαν επιτακτικά το ζήτημα της κατασκευής ασφαλών συσκευών και τον συχνό τακτικό έλεγχό τους.

Ποια είναι η βασική σύνθεση και λειτουργία του ΦΜΚ;

Ο ΦΜΚ διαθέτει κατ’αρχήν, μία ισχυρή πηγή παραγωγής υψηλού δυναμικού η οποία παράγει και διοχετεύει ηλεκτρική ενέργεια σε μία λυχνία magnetron. Η magnetron είναι ένας υψηλής τεχνολογίας “μεταλλάκτης”, ο οποίος με την σειρά του μετατρέπει την ηλεκτρική ενέργεια σε ηλεκτρομαγνητική (Η/Μ) χαμηλής ενέργειας ακτινοβολία (τα λεγόμενα μικροκύματα). Τα τελευταία, μέσω μίας ειδικής μικρής κεραίας (κυματοδηγός) οδηγούνται στο εσωτερικό του ΦΜΚ. Εκεί, ανακλώνται σε μία περιστρεφόμενη έλικα, διασκορπίζονται και ανακλώνται επί των τοιχωμάτων του ΦΜΚ και το τρόφιμο θερμαίνεται περιμετρικά. Ο θάλαμος είναι επενδυμένος με μεταλλικά τοιχώματα και μεταλλικό πλέγμα (στο υάλινο παράθυρο παρατήρησης) τα οποία εμποδίζουν την διαρροή της ακτινοβολίας (ο λεγόμενος “κλωβός Faraday”) έξω από τον ΦΜΚ.

Τι ακτινοβολία χρησιμοποιεί ο ΦΜΚ; Έχουν βάση οι φόβοι των χρηστών;

Οι μικροκυματικές συχνότητες οι οποίες χρησιμοποιούνται στους ΦΜΚ επιλέγονται με βάση τρεις περιορισμούς: α) επιστημονικούς (ικανοποιητική και ακίνδυνη θέρμανση για τον χρήστη), β) νομικούς (συχνότητες οι οποίες δεν διατίθενται για επικοινωνία και γ) οικονομικούς (χαμηλό κόστος κατασκευής συσκευής για την συγκεκριμένη συχνότητα). Για οικιακή χρήση, η συχνότητα των 2,45 GHz είναι αυτή η οποία ικανοποιεί απόλυτα και τις τρεις συνθήκες.      

Είναι σημαντικό να γίνουν κατανοητά τα εξής μεγέθη: Η ορατή ακτινοβολία, π.χ. το φως του ήλιου, είναι κατά προσέγγιση:

  1. 10 – 60 φορές ισχυρότερη της (υπέρυθρης) θερμικής ακτινοβολίας που εκπέμπει το σώμα μας,
  2. 80.000 – 140.000 φορές ισχυρότερη της ακτινοβολίας των κεραιών κινητής τηλεφωνίας,
  3. 180.000 – 310.000 φορές ισχυρότερη της ακτινοβολίας του ΦΜΚ και
  4. 250.000 με 750.000 φορές ισχυρότερη της ακτινοβολίας του κινητού τηλεφώνου.

Τα στοιχεία αυτά απαντούν κατ’αρχήν στο ερώτημα “εάν η ακτινοβολία του ΦΜΚ είναι επικίνδυνη;”. Όχι μόνο είναι εξαιρετικά χαμηλή η ενέργεια αυτής της ακτινοβολίας, αλλά επιπλέον είναι παγιδευμένη μέσα στον ΦΜΚ. Είναι θεωρητικά και πρακτικά εντελώς αδύνατον, να προκαλέσει την οποιαδήποτε βιολογική βλάβη, πόσο μάλλον καρκίνο ακόμη και εάν έχει τεράστια διαρροή ο ΦΜΚ και εκτίθεται σε αυτήν ο χρήστης. Γιατί; Εάν το φως του ήλιου με ενέργεια εκατοντάδες χιλιάδες (!) φορές υψηλότερη του ΦΜΚ προκαλούσε καρκίνο, απλά σήμερα δεν θα συζητούσαμε…

Σε προηγούμενα σημειώματα έχει αναλυθεί επίσης ότι “η ραδιενέργεια είναι ιδιότητα μόνο ορισμένων χημικών στοιχείων, δεν εκπέμπεται και στην καθημερινή ζωή τα αντικείμενα τα οποία εκτίθενται σε οποιαδήποτε ακτινοβολία δεν μετατρέπονται σε ραδιενεργά, συμπεριλαμβανομένου και του ΦΜΚ”. Επίσης η ακτινοβολία δεν παραμένει στο τρόφιμο. Είναι σαν να αναρωτιέστε, αν μετά την ηλιοθεραπεία σας, παραμένει η ακτινοβολία του ήλιου μέσα στο σώμα σας και λάμπετε εσείς σαν πυγολαμπίδα…

Προκύπτει όμως ένα νέο ερώτημα από την προηγούμενη απάντηση: Τόσο χαμηλή ενέργεια, πως δημιουργεί αυτήν την υψηλή θερμότητα που ψήνει ή ζεσταίνει το φαγητό σε λίγα λεπτά; Η απάντηση ευρίσκεται στην πολύ μεγάλη πυκνότητα ισχύος του ΦΜΚ. Τα ραδιοκύματα που εκπέμπει το κινητό τηλέφωνο έχουν ενέργεια 4 – 7 μeV (το μeVείναι μονάδα μέτρησης της ενέργειας της Η/Μ ακτινοβολίας). Τα μικροκύματα που εκπέμπει ο ΦΜΚ έχουν σχεδόν την ίδια ενέργεια, 10 μeV. Η τελική ισχύς του ΦΜΚ η οποία φτάνει τελικά στον θάλαμο και στο τρόφιμο είναι της τάξης των 700 Watts. Η μέση ισχύς του κινητού τηλεφώνου, κατά την λειτουργία του, είναι της τάξης των 100 – 250 mWatts (ένα δέκατο έως ένα τέταρτο του Watt), ανάλογα με την τεχνολογία τους.

Είναι φανερό ότι από πλευράς ισχύος, ένας ΦΜΚ αντιστοιχεί σε μερικές χιλιάδες κινητά τηλέφωνα. Εάν βάλετε αυτά τα χιλιάδες κινητά σε ένα χώρο να εκπέμπουν όλα ταυτόχρονα, αποδίδοντας θερμική ενέργεια και είσαστε παρών, το πιο πιθανό είναι να μην αισθανθείτε καν κάποια αλλαγή θερμότητας στο περιβάλλον. Αυτό διότι μερικές χιλιάδες κινητά τηλέφωνα, αναγκαστικά καταλαμβάνουν μεγάλο χώρο και επίσης εκπέμπουν σε διαφορετικές κατευθύνσεις, σκορπίζοντας την θερμική ενέργεια. Φανταστείτε όμως, μία υψηλή τεχνολογία, η οποία συγκεντρώνει μερικές χιλιάδες κινητά σε έναν χώρο όσο είναι ένα μικροσκοπικό κουτί (στην magnetron) να εκπέμπουν την (έστω πολύ χαμηλή) ακτινοβολία τους και την συνεπαγόμενη (εξ ίσου ελάχιστη) θερμότητά τους υποχρεωτικά, σε ένα λίγο μεγαλύτερο κουτί (τον ΦΜΚ).

Το άθροισμα των χιλιάδων μικροποσοτήτων θερμότητος των κινητών τηλεφώνων οδηγεί στην πολύ υψηλή ποσότητα θερμότητος που παρέχει ο ΦΜΚ!

Πως εμποδίζεται η ακτινοβολία να εξέρχεται από τον ΦΜΚ;

Με την βοήθεια του “κλωβού Faraday” (ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του Άγγλου φυσικού Michael Faraday ο οποίος τον εφηύρε, το έτος 1836).Ο κλωβός Faraday είναι ένα κέλυφος (ένα περίβλημα) αποτελούμενο από αγώγιμα μεταλλικά τοιχώματα ή από αγώγιμο μεταλλικό πλέγμα. Για παράδειγμα ένα κλουβί από συρματόπλεγμα μπορεί να θεωρηθεί ως κλωβός Faraday. Ο κλωβός εμποδίζει την Η/Μ ακτινοβολία είτε να εξέλθει (εάν η πηγή ακτινοβολίας είναι εντός), είτε να εισέλθει (πηγή εκτός). Ο λόγος; Με το που φθάνουν τα Η/Μ κύματα στο ηλεκτρικά αγώγιμο μέταλλο του κλωβού, διοχετεύεται η ηλεκτρική ενέργεια τους στο μέταλλο, παγιδεύονται και δεν προχωρούν παραπέρα.

Δύο συνθήκες πρέπει να ικανοποιούνται ταυτόχρονα ώστε ένας κλωβός Faraday να μπορεί να θωρακίσει χώρο έναντι Η/Μ ακτινοβολίας:

  1. Οι οπές του κλωβού να είναι αρκετά μικρότερες σε διάμετρο από ότι το μήκος κύματος της ακτινοβολίας την οποία θέλουν να εμποδίσουν (π.χ. το ένα δέκατο).
  2. Ο αγωγός (το μέταλλο του κλωβού) να είναι αρκετά παχύς ώστε να απορροφά όλη την προσπίπτουσα ακτινοβολία.

Ο κλωβός Faraday δεν έχει την δυνατότητα να θωρακίσει τον χώρο έναντι στατικών ή αργά μεταβαλλόμενων μαγνητικών πεδίων, όπως π.χ. το μαγνητικό πεδίο της Γης (η πυξίδα λειτουργεί στο εσωτερικό του κλωβού). Ο κλωβός έχει πολλές άλλες χρήσεις, όπως π.χ. το να προστατεύει ηλεκτρονικό εξοπλισμό από ηλεκτροστατικές εκφορτώσεις και κεραυνούς. Επίσης οι Μαγνητικοί Τομογράφοι θωρακίζονται με κλωβό Faraday για να μην επηρεάζονται οι ιατρικές εξετάσεις από εξωτερικά ηλεκτρομαγνητικά πεδία.

Ιδιαιτερότητες του κλωβού του ΦΜΚ

Ο κλωβός του ΦΜΚ δεν έχει τον ρόλο ενός τέλειου κλωβούFaraday. Προστατεύει το ανθρώπινο σώμαμόνο από την μικροκυματική ακτινοβολία. Πράγματι, καθώς η διάμετρος των οπών του πλέγματος του ΦΜΚ είναι πολύ μικρότερη του μήκους κύματος των μικροκυμάτων, η μικροκυματική ακτινοβολία φράζεται. Αντίθετα, ο άνθρωπος έχει την δυνατότητα να δει μέσω των οπών το εσωτερικό του θαλάμου, καθώς τα μήκη κύματος του ορατού φωτός είναι 1500 έως και 2500 φορές μικρότερα από την διάμετρο των οπών και διέρχονται με ευκολία.

Είναι ευρέως διαδεδομένη η άποψη ότι “Γνωρίζουμε ότι το κινητό τηλέφωνο λειτουργεί σε ίδιες περίπου συχνότητες με αυτήν του ΦΜΚ. Συνεπώς, εάν ένα κινητό τοποθετηθεί στο εσωτερικό του θαλάμου (με κλειστή την θύρα και φυσικά σε θέση OFF) και κληθεί από άλλο κινητό τηλέφωνο, δεν θα ενεργοποιηθεί, λόγω του κλωβού Faraday. Εάν όμως ενεργοποιηθεί (κουδουνίζει), αυτό σημαίνει ότι ο κλωβός του ΦΜΚ είναι ελαττωματικός και αναποτελεσματικός”.

Η άποψη αυτή είναι σχετικά λανθασμένη. Δεν αποτελεί εμπεριστατωμένο και έγκυρο τεστ καθώς: α) H θωράκιση έχει σχεδιαστεί με βασικό σκοπό την μείωση της μικροκυματικής ακτινοβολίας διαρροής σε επίπεδα ισχύος μη- επικίνδυνα (χαμηλότερα των 5 mW/cm2) και όχι μηδενικά. Το σήμα του κινητού τηλεφώνου έχει χαμηλότερη ισχύ από τα 5 mW/cm2 και συνήθως διέρχεται. β) Η ισχύς του σήματος της κινητής τηλεφωνίας δεν έχει ούτε ελεγχόμενη, ούτε σταθερή τιμή, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η αξιοπιστία του τεστ. γ) Το κινητό τηλέφωνο είναι σχεδιασμένο με τρόπο ώστε να λειτουργεί ως ραδιοφωνικός δέκτης. Συνεπώς, είναι πολύ περισσότερο ευαίσθητο στην ακτινοβολία, σε σχέση με το ανθρώπινο σώμα. δ) Οποιοσδήποτε θάλαμος ΦΜΚ ο οποίος θα ήταν σε θέση να εμποδίσει με βεβαιότητα ένα κινητό τηλέφωνο να λειτουργήσει (άρα μειώνει υπέρ το δέον την ακτινοβολία), θα απαιτούσε πολύ μεγάλο πάχος μετάλλου του κλωβού Faraday, πάχος το οποίο συνήθως δεν υφίσταται στους οικιακούς φούρνους.

Στο δεύτερο και τελευταίο σημείωμα θα αναλυθεί ο τρόπος με τον οποίο θερμαίνει ο ΦΜΚ τις τροφές καθώς και οι δυσκολίες οι οποίες  παρουσιάζονται σε ορισμένες από αυτές ώστε να θερμανθούν ικανοποιητικά. Επίσης τα μέτρα ασφαλείας τα οποία πρέπει να λαμβάνει ο χρήστης και τους ελέγχους τους οποίους πρέπει να πραγματοποιεί.

Για να θερμανθεί ένα τρόφιμο (υγρό ή στερεό) θα πρέπει να θερμανθούν τα συστατικά του ή έστω κάποια από αυτά και να μεταδώσουν την θερμότητα στα υπόλοιπα.

Πως ακριβώς θερμαίνει το τρόφιμο ο ΦΜΚ;

Όλα τα μόρια αποτελούνται από άτομα και όλα τα άτομα έχουν θετικό (πρωτόνια) και αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο (ηλεκτρόνια). Σε πολλά είδη μορίων, η κατανομή στον χώρο αυτών των φορτίων είναι ασύμμετρη: η μία πλευρά του μορίου είναι ελαφρώς θετική και η άλλη ελαφρώς αρνητική. Αυτή η ασυμμετρία προσδίδει μία ιδιότητα στα μόρια, τα κάνει να συμπεριφέρονται ως “ηλεκτρικά δίπολα”.Τι σημαίνει αυτό; Όταν εκτεθούν σε ακτινοβολία μικροκυμάτων (MWακτινοβολία) δονούνται, ταλαντώνονται και περιστρέφονται. Με άλλα λόγια θερμαίνονται. Αντίθετα, όσο περισσότερο συμμετρική είναι η κατανομή των φορτίων τους ή όσο πιο γερά συνδεδεμένα είναι μεταξύ τους, τόσο πιο ανίσχυρη είναι η ακτινοβολία να τα περιστρέψει. Αυτές τις ιδιότητες εκμεταλλευόμαστε στον ΦΜΚ. Τα μόρια τα οποία είναι τα καταλληλότερα για περιστροφή όταν εκτεθούν σε μικροκύματα είναι τα μόρια του νερού: είναι χαλαρά συνδεδεμένα μεταξύ τους και περιστρέφονται πολύ εύκολα. Η περιστροφή σημαίνει παροχή ενέργειας από την ακτινοβολία στα μόρια του νερού και από το νερό σε ολόκληρο το τρόφιμο.

Το τελικό και μοναδικό αποτέλεσμα της μικροκυματικής έκθεσης του τροφίμου στο εσωτερικό του ΦΜΚ είναι η θέρμανσή του καθώς όλες οι τροφές περιέχουν μόρια νερού, σε διάφορες συγκεντρώσεις, ανεξάρτητα από το πόσο ξηρές φαίνονται σε πρώτη ματιά. Όσο πιο υδαρές ένα τρόφιμο, τόσο απορροφά πιο εύκολα θερμότητα από τον ΦΜΚ!

Το τρόφιμο προφανώς δεν μετατρέπεται σε ραδιενεργό, δεν προκαλεί καρκίνο, δεν παραμένει η ακτινοβολία μέσα του! Όσο διαρκεί η έκθεσή του στα μικροκύματα, τόσο “χορεύει”, “ιδρώνει” και θερμαίνεται. Μόλις σταματήσει η έκθεση, σταματούν τα πάντα και μένει η ζέστη…

Σημειώνεται ότι όλες οι τροφές διαφοροποιούνται όταν θερμανθούν σημαντικά, είτε με συμβατικό τρόπο, είτε σε ΦΜΚ (μειώνεται σε μικρό βαθμό η διατροφική τους αξία). Η διαφοροποίηση αυτή διαφέρει ελαφρά μεταξύ των διαφόρων μεθόδων θέρμανσης, χωρίς όμως να υπάρχει η παραμικρή ένδειξη βλαπτικών επιδράσεων στην υγεία.

Βάθος διείσδυσης ακτινοβολίας

Μία ευρέως διαδεδομένη αλλά λανθασμένη αντίληψη είναι ότι ο ΦΜΚ θερμαίνει τα τρόφιμα από μέσα (από το κέντρο) προς τα έξω (συχνά, όταν δοκιμάζουμε με το χέρι μας εάν ζεστάθηκε το φαγητό, διαπιστώνουμε ότι είναι κρύο από έξω και ζεστό από μέσα). Η “εξαπάτηση” συμβαίνει όταν ένα υγρό στρώμα ευρίσκεται κάτω από ένα περισσότερο ξηρό στρώμα του τροφίμου. Η απορρόφηση ενέργειας στο εσωτερικό υπερβαίνει αυτής του εξωτερικού. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και για άλλους λόγους οι οποίοι σχετίζονται με τις θερμικές ιδιότητες των στρωμάτων του τροφίμου. Παρ’όλα αυτά, όπου το τρόφιμο είναι ομοιογενές στο εσωτερικό του και με ομαλή σχετικά εξωτερική δομή, η MW ακτινοβολία απορροφάται εξ’ίσου στα εξωτερικά και στα εσωτερικά στρώματα.Ανάλογα με την περιεκτικότητα σε νερό, η MWακτινοβολία διεισδύει σε βάθος λίγων εκατοστών στο τρόφιμο, σε αντίθεση με το ψήσιμο (υπέρυθρος ακτινοβολία) ή την συμβατική θέρμανση, μέθοδοι οι οποίες εναποθέτουν θερμότητα στην επιφάνεια του τροφίμου.

Πρακτικές Εφαρμογές, Παραδείγματα

Άδειος θάλαμος. Η ενέργεια ανακλάται μεταξύ λυχνίας και θαλάμου και υπερφορτώνεται η λυχνία.

Κατεψυγμένα τρόφιμα. Τα μόρια τους έχουν πολύ μικρότερη δυνατότητα περιστροφής από ότι τα ίδια μόρια σε υγρή μορφή, γι’αυτό και συχνά θερμαίνονται ανισότροπα και αναποτελεσματικά.

Τρόφιμα ξηρά ή ελάχιστα ενυδατωμένα. Απαιτούν περισσότερο χρόνο θέρμανσης καθώς δεν υπάρχουν μόρια – φορείς εύκολα περιστρεφόμενα, ώστε να μεταβιβαστεί ενέργεια από την ακτινοβολία MW στο τρόφιμο.

Σάκχαρα και λίπη. Σε έλαια ή σε τροφές πολύ πλούσιες σε λιπαρά (π.χ. μπέικον), διάφορα σύνθετα φυσικά φαινόμενα προκαλούν άνοδο της θερμοκρασίας πολύ υψηλότερη του σημείου βρασμού του νερού. Αντίθετα, η θερμοκρασία σε τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό και χαμηλή σε έλαια, σπανίως υπερβαίνει το σημείο βρασμού του νερού.

Αλουμινόχαρτο. Συχνά τα fast food κάνουν διανομή κατ’οίκον φαγητών σε αλουμινένιες συσκευασίες. Επίσης και οι χρήστες τυλίγουν συχνά  με αλουμινόχαρτο το τρόφιμο για θέρμανση. Καθώς τοαλουμινόχαρτο είναι αρκετά παχύ, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ΦΜΚ για να προστατευθούν από υπερθέρμανση ορισμένα τμήματα του τροφίμου. Συνίσταται να καλύπτει όχι περισσότερο από το 25 % της επιφανείας του τροφίμου και να είναι προσεκτικά απλωμένο, χωρίς πτυχές, ώστε να αποκλειστεί ο κίνδυνος δημιουργίας σπινθήρων.Και στις δύο περιπτώσεις θα πρέπει είτε να ερωτάται ο πωλητής εάν η συσκευασία αυτή είναι κατάλληλη για ΦΜΚ, είτε να διερευνάται εάν είναι χαραγμένο ή καταγεγραμμένο στην συσκευασία. Κατ’ελάχιστον, δεν θα πρέπει να εφάπτονται των τοιχωμάτων του ΦΜΚ, καθώς είναι δυνατόν να προκληθεί σπινθήρας.

Μεταλλικά μαγειρικά σκεύη. Ανακλούν την ακτινοβολία MW και εμποδίζουν σε μεγάλο βαθμό την θέρμανση του τροφίμου (θερμαίνεται μόνο από την ανοικτή άνω πλευρά του δοχείου). Εάν δίνουν την αίσθηση του θερμού, οφείλεται στην επαφή τους με το θερμό τρόφιμο.

Συσκευασίες με μεταλλική διακόσμηση. Δίσκοι / πιάτα / κύπελλα με μεταλλική διακόσμηση δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται. Είναι δυνατόν να προκαλέσουν ηλεκτρική εκκένωση.

Μεταλλικά τοιχώματα του ΦΜΚ. Ανακλούν πλήρως την ακτινοβολία και δεν θερμαίνονται.

Αιχμηρά μεταλλικά άκρα. Οποιοδήποτε αντικείμενο περιέχει αιχμηρό μεταλλικό άκροή σε μορφή σύρματος, μπορεί να προκαλέσει ηλεκτρικό τόξο (σπινθήρα) όταν ευρεθεί στο εσωτερικό πεδίου MW: π.χ. μαχαιροπίρουνα, τσαλακωμένο αλουμινόχαρτο (αν και ορισμένα είδη αλουμινόχαρτου είναι ασφαλή), σφιγκτήρες με μεταλλικά νήματα κ.α. Η πρόσπτωση MW σε ομαλά μεταλλικά αντικείμενα χωρίς αιχμηρές άκρες (π.χ. κουτάλια ή ρηχά τηγάνια και κατσαρόλες) συνήθως δεν προκαλούν σπινθήρα.

Υάλινα και ορισμένα πλαστικά μαγειρικά σκεύη. Τα μόριά τους δεν περιστρέφονται όταν εκτίθενται στην MW ακτινοβολία, η οποία απλώς τα διαπερνά.

Πλαστικά δοχεία. Για ορισμένα, υπάρχει κίνδυνος θραύσης ή ρευστοποίησης τμήματος του δοχείου, λόγω υπερθέρμανσης από το τρόφιμο και ταυτόχρονα μόλυνση της τροφής από την συσκευασία. Καθώς είναι δύσκολο να καθοριστεί η σύνθεση και η αντοχή του πλαστικού, μόνο από την όψη του, συνίσταται η αποφυγή χρήσης οποιουδήποτε πλαστικού δοχείου ή πλαστικού φύλλου περιτυλίγματος σε ΦΜΚ, εκτός και εάν δηλώνεται σαφώς το αντίθετο στις οδηγίες χρήσης του.

Όρια έκθεσης σε ακτινοβολία διαρροής του ΦΜΚ και βιολογικές βλάβες

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με του Εθνικούς και Διεθνείς Οργανισμούς το Όριο Έκθεσης για τον χρήστη σε απόσταση 5 cm από τον ΦΜΚ πρέπει να είναι ίσο με 5 mW/cm2 (υποχρέωση του κατασκευαστή, συνήθως επιτυγχάνονται πολύ χαμηλότερες τιμές). Αυτά τα όρια είναι εξαιρετικά χαμηλά και πολύ μακριά από τα επίπεδα έκθεσης τα οποία θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία.Μόνο εάν ο ΦΜΚ είχε διαρροή 45 φορές υψηλότερη της επιτρεπομένης(σε ότι αφορά το κεφάλι του χρήστη που είναι ευαίσθητο) ή 110 φορές υψηλότερη για τα χέρια (είναι πολύ περισσότερο ακτινοάντοχα από το υπόλοιπο σώμα) θα απορροφούσε ο χρήστης δόση κοντά στα επιτρεπτά όρια. Στην τελευταία περίπτωση, η θερμοκρασία απλώς θα αυξανόταν τοπικά 1,0 με 1,5 °C, χωρίς πάλι αξιόλογες βιολογικές επιπτώσεις!).

Αθερμικές επιδράσεις. Ορισμένοι ερευνητές, αποτυγχάνοντας να αποδείξουν ότι οι συνήθεις “θερμικές επιπτώσεις” στον οργανισμό είναι επιβλαβείς, ισχυρίστηκαν ότι υπάρχουν και “μη-θερμικές επιπτώσεις” οι οποίες είναι επιβλαβείς. Ο συλλογισμός τους είναι απλός έως απλοϊκός: θεωρούν ότι η MWακτινοβολία επηρεάζει στον ανθρώπινο οργανισμό την κίνηση ιόντων στα υγρά,  την εκροή ιόντων ασβεστίου, την κίνηση του ηλεκτρικού ρεύματος δια μέσου της μεμβράνης, δημιουργεί ελεύθερες ρίζες, προκαλεί συντονισμό ολόκληρων βιολογικών συστημάτων, κ.α. με αποτέλεσμα την εμφάνιση καρκίνου στο στομάχι από φαγητά που θερμάνθηκαν σε ΦΜΚ, βραχυκύκλωμα ηλεκτρικών παλμών στον εγκέφαλο, απώλεια μνήμης, συγκέντρωσης, συναισθηματική αστάθεια, κ.α.

Εκτός από την μη-επιστημονική στήριξη και αοριστία των υποθέσεων αυτών, υπάρχουν 3 σαφή στοιχεία τα οποία απορρίπτουν ολοκληρωτικά αυτήν την υπόθεση:

α) Δεν εκπληρώνονται ορισμένες απαραίτητες βιοφυσικές συνθήκες για τον συντονισμό του DNA ή άλλων οργανικών μορίων, όταν εκτεθούν σε MWακτινοβολία.

β) Οι ερευνητές εφάρμοσαν τρομακτικές εντάσεις, 100πλάσιες των συνηθισμένων (κάποιος είχε βάλει εξαιρετικά ισχυρή πηγή μικροκυμάτων, για πολλές ημέρες στο εσωτερικό κυψέλης, για να αποδείξει ότι οι μέλισσες …ζαλίζονται) και

γ) τα πειραματικά στοιχεία τα οποία παρουσίασαν όλοι οι παραπάνω ερευνητές ήταν ελλιπή, είτε ποτέ, μα ποτέ σε ολόκληρη την υφήλιο, δεν κατέστη δυνατόν να αναπαραχθούν ανεξάρτητα από άλλες ερευνητικές ομάδες, είτε δημοσιεύτηκαν στην ιστοσελίδα του ερευνητή και όχι σε επιστημονικά περιοδικά με κριτές.

Οι μόνες μη-θερμικές επιπτώσεις οι οποίες είναι γνωστές από δεκαετίες και αναμενόμενες, αφορούν αποκλειστικά στις εξαιρετικά χαμηλές συχνότητες από 0 έως 100kHz (πολύ χαμηλότερες από τις μικροκυματικές συχνότητες) όπου τα αντίστοιχα όρια έχουν διαμορφωθεί για την προστασία από παροδικές διεγέρσεις του νευρικού και του μυϊκού συστήματος. Για παράδειγμα,σε εξαιρετικά ισχυρό (σε ισχύ) μαγνητικό πεδίο,ένα άτομο μπορεί να εμφανίσει μεταλλική αίσθηση στη γλώσσα του. Τα συμπτώματα αυτά σταματούν εντελώς, μόλις αποχωρήσει από το πεδίο. Επίσης, άνθρωποι οι οποίοι ισχυρίζονται ότι μπορούν να αισθανθούν την ύπαρξη του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου γνωστοί και ως ακτινοευαίσθητοι, αποτυγχάνουν πλήρως σε πειράματα κατά τα οποία δεν γνωρίζουν αν η πηγή που τους εκθέτει είναι ενεργοποιημένη ή κλειστή.

Οι επιστήμονες και οι ενώσεις τους συμπεραίνουν ότι:

“τα επίπεδα της MW ακτινοβολίας διαρροής από ΦΜΚ οι οποίοι λειτουργούν υπό καλές συνθήκες είναι εξαιρετικά χαμηλά και δεν παρουσιάζουν κανένα κίνδυνο για την υγεία των χρηστών”

Γενικότερα, μακρόχρονες μελέτες επί πειραματόζωων δεν διεπίστωσαν οποιαδήποτε μορφή καρκινογένεσης λόγω έκθεσης σε μικροκυματική ακτινοβολία 2.45 GHz ακόμη και έκθεση για όλη την ζωή του πειραματόζωου!Επίσης, δεν υπάρχει καμία αναφορά, μελέτη ή δημοσίευση περί εμφάνισης προβλημάτων εγκυμοσύνης (π.χ. ασθένειες γενετικές ή μορφολογικές του εμβρύου): ακόμα και εάν υπάρχει διαρροή, η συχνότητα των 2,45 GHzτου ΦΜΚ, δεν είναι ικανή να διασχίσει τους ιστούς και να βλάψει το έμβρυο.

Μια ματιά στις κλινικές εφαρμογές αποσαφηνίζει πλήρως το τοπίο. Χωρίς “Κλωβό Faraday” και με άμεση έκθεση, το αίμα μεταγγίσεων συχνά θερμαίνεται ταχύτατα από την θερμοκρασία διατήρησης (4-6°C) στους 35°C, όταν είναι άμεσα αναγκαίο. Ανακουφιστικές συνεδρίες, μείωση πόνου, αρθρίτιδα, κ.α. αντιμετωπίζονται με συσκευές μικροκυμάτων. Ο γράφων, το μακρινό 1980, συμμετείχε στην ομάδα του Καθηγητή J.P. Morucciστην Μονάδα INSERM της Τουλούζης στην Γαλλία. Ερευνάτο εάν σε εξωσωματικές εγχειρήσεις καρδιάς το αίμα που κυκλοφορούσε μεταξύ του εξωτερικού μοτέρ (που είχε τον ρόλο της καρδιάς) και του σώματος, μπορούσε να διατηρηθεί στους 36,5°C εκθέτοντάς το σε μικροκύματα. Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε πολύ υψηλότερες δόσεις ακτινοβολίας από τις απαιτούμενες και μελετήθηκαν ενδελεχώς ένα – ένα τα συστατικά του αίματος. Δεν υπήρξε καμμία παρενέργεια θερμική, αθερμική και παρά πολλοί άνθρωποι οφείλουν την ζωή τους ….και στα μικροκύματα.

Ασφάλεια, Έλεγχοι και Οδηγίες

Ασφάλεια. Άμεση μικροκυματική έκθεση γενικώς είναι αδύνατη, καθώς η εκπεμπόμενη MW ακτινοβολία στον ΦΜΚ παραμένει εγκλωβισμένη στο εσωτερικό του λόγω των μεταλλικών τοιχωμάτων τα οποία λειτουργούν ως κλωβός Faraday. Επιπλέον, οι ΦΜΚ είναι εξοπλισμένοι με αρκετά συστήματα ασφάλισης της θύρας, τα οποία διακόπτουν την παροχή ισχύος από την magnetron, εάν η θύρα είναι ανοικτή ή όχι ερμητικά κλειστή. Συστηματικοί έλεγχοι της ακτινοβολίας διαρροής του ΦΜΚ δεν κρίνονται απαραίτητοι. Οι ΦΜΚ πρέπει να ελέγχονται για την ακτινοβολία διαρροής μετά από επισκευή ή λόγω υποψίας ύπαρξης βλάβης.

Έλεγχοι. Η επιφάνεια της θύρας δενπρέπει να έχει φθορές ή άλλα ελαττώματα, πρέπει να εφαρμόζει σταθερά και με ασφάλεια και να ανοίγει ή κλείνει απαλά χωρίς πίεση. Οι αρμοί (μεντεσέδες) της θύρας εισόδου να είναι σε καλή κατάσταση, ο θάλαμος να είναι καθαρός και ιδιαίτερα οι άκρες και εσωτερικά τα γείσα να μην καλύπτονται με τροφές ή καμένο υλικό. Δεν πρέπει να υπάρχει διάβρωση στους αρμούς και στο εσωτερικό του θαλάμου.

Οδηγίες. Ακολουθείτε προσεκτικά τις οδηγίες του κατασκευαστή.Ποτέ να μην ‘μαστορεύετε’ ή να απενεργοποιείτε τα συστήματος ασφαλείας της συσκευής. Μην χρησιμοποιείτε ποτέ τον ΦΜΚ χωρίς τον δίσκο περιστροφής. Μην θέτετε ποτέ τον ΦΜΚ χωρίς ‘φορτίο’ στο εσωτερικό του. Να πλένετε την κοιλότητα, την θύρα εισόδου και τις αρθρώσεις με νερό και μαλακό απορρυπαντικό σε τακτά διαστήματα (όχι αποξεστικά σφουγγαράκια καθαρισμού). Προσέχετε τα παιδιά όταν χειρίζεστε ΦΜΚ. Η θερμοκρασία της τροφής συχνά είναι πολύ υψηλή με κίνδυνοτην πρόκληση εγκαυμάτων.Η υπερθέρμανση ενός υγρού είναι δυνατόν να το οδηγήσει σε θερμοκρασία υψηλότερη της θερμοκρασίας βρασμού χωρίς εμφανή βρασμό με κίνδυνο να διασκορπιστεί απότομα εάν ανακινηθεί ή κτυπηθεί. Υπάρχει πάντα πιθανότητα, το τρόφιμο να έχει θερμανθεί ανομοιόμορφα στον ΦΜΚ. Είναι σημαντικό να διατίθεται αρκετός χρόνος ώστε η θερμότητα να διαχέεται σε ολόκληρο το τρόφιμο πριν την κατανάλωσή του.

Κώστας Κάππας, καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Ακτινοφυσικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Λάρισας και του Ιατρικού Τμήματος Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Advertisements